01
Model wielodostępności
Jedna wspólna baza z rozdzieleniem danych na poziomie zapytań i uprawnień jest tańsza niż pełne oddzielenie instancji dla każdego klienta - to drugie ma sens tylko przy konkretnych wymaganiach branżowych.
Blog / Podstawy
Nie każda aplikacja z logowaniem jest SaaS-em. SaaS to konkretny model biznesowy: jedna instancja produktu obsługuje wielu płacących klientów naraz, przy zachowaniu pełnego oddzielenia ich danych, z planami, limitami i rozliczeniami, które odnawiają się same. Poniżej: czym SaaS różni się od zwykłej aplikacji webowej, z czego składa się koszt budowy własnej platformy oraz dlaczego kolejność - najpierw potwierdzony produkt, dopiero potem wielodostępność i rozliczenia - ma większe znaczenie niż jakakolwiek decyzja technologiczna.
01Krótka odpowiedź
SaaS, czyli Software as a Service - oprogramowanie jako usługa - to produkt udostępniany w modelu abonamentowym, w którym wielu klientów korzysta z jednej wspólnej instancji aplikacji przy zachowaniu pełnego oddzielenia swoich danych. W odróżnieniu od zwykłej aplikacji webowej, SaaS wymaga poza funkcjami dla użytkownika całej warstwy operacyjnej: planów cenowych, limitów w zależności od planu, rozliczeń cyklicznych, okresu próbnego i panelu, z którego można prowadzić produkt bez programisty przy każdej zmianie.
Dla zespołów rozwijających produkt komercyjny oraz firm przekształcających narzędzie wewnętrzne w usługę sprzedawaną innym firmom.
02Różnice
Technicznie obie działają w przeglądarce i mają konta użytkowników - różnica leży w tym, co dzieje się wokół samego produktu.
| Kryterium | Aplikacja webowa | Platforma SaaS |
|---|---|---|
| Liczba klientów na jednej instancji | Jedna firma, jeden zespół - budowana na własny użytek | Wielu klientów współdzielących jedną instancję produktu |
| Oddzielenie danych | Nieistotne - wszystkie dane należą do jednej organizacji | Kluczowe - dane każdego klienta muszą być twardo odseparowane |
| Rozliczenia | Zwykle brak - koszt to jednorazowa budowa i utrzymanie | Rozliczenia cykliczne, plany, okres próbny, obsługa rezygnacji |
| Plany i limity | Nie występują - każdy w firmie ma taki sam dostęp | Kluczowy element modelu - różne plany dla różnych potrzeb |
| Panel administracyjny | Prosty, do zarządzania danymi wewnętrznymi | Rozbudowany - podgląd kont klientów, metryki, wsparcie |
| Czas realizacji pierwszej wersji | Zwykle 8–14 tygodni | Zwykle 3–6 miesięcy do pierwszej wersji komercyjnej |
| Kiedy wybrać | Narzędzie ma służyć jednej firmie i jej zespołowi | Produkt ma być sprzedawany wielu klientom jako usługa |
03Anatomia
Aplikacja z logowaniem i planem cenowym na stronie głównej to jeszcze nie SaaS. Te sześć elementów odróżnia produkt gotowy na sprzedaż od prototypu z cennikiem doklejonym na końcu.
04Rozbiórka
Pierwsza wersja komercyjna zajmuje zwykle trzy do sześciu miesięcy. W obrębie tego czasu i budżetu cenę przesuwa osiem rzeczy.
01
Jedna wspólna baza z rozdzieleniem danych na poziomie zapytań i uprawnień jest tańsza niż pełne oddzielenie instancji dla każdego klienta - to drugie ma sens tylko przy konkretnych wymaganiach branżowych.
02
Rozliczenia cykliczne to więcej niż pojedyncza płatność - wymagają obsługi odnowień, nieudanych transakcji i zmiany planu w trakcie okresu rozliczeniowego.
03
Dwa proste plany różniące się jedną liczbą to inny zakres pracy niż pięć planów z osobnym zestawem funkcji i limitów przy każdym z nich.
04
Podgląd kont, metryki produktu, narzędzia wsparcia klienta - rozbudowa tego panelu rośnie razem z liczbą rzeczy, które chcecie widzieć bez pytania działu technicznego.
05
Automatyczne anulowanie, proporcjonalny zwrot za niewykorzystany okres, zatrzymanie dostępu we właściwym momencie - każdy z tych elementów ma swoje przypadki brzegowe do obsłużenia.
06
Podstawowe liczby - aktywni użytkownicy, przychód cykliczny, rezygnacje - wymagają zaprojektowania zbierania danych od pierwszego dnia, nie doklejenia po fakcie.
07
Przy danych wrażliwych albo klientach korporacyjnych dochodzą dodatkowe wymagania: audyt dostępu, zgodność z regulacjami branżowymi, umowy powierzenia danych.
08
Historia działań w koncie klienta i sposób, w jaki zespół wsparcia dociera do tych informacji przy zgłoszeniu problemu - niewidoczne dla użytkownika, kluczowe dla obsługi.
05Szczegół
Najczęstszy sposób na przepalenie budżetu w projekcie SaaS to zbudowanie pełnej warstwy operacyjnej, zanim ktokolwiek potwierdzi, że sam produkt rozwiązuje realny problem.
Warstwa rozliczeń i wielodostępności ma sens dopiero wtedy, gdy wiadomo, że produkt rozwiązuje realny problem dla wąsko określonego pierwszego odbiorcy. Budowanie ich wcześniej oznacza inwestowanie w infrastrukturę pod skalowanie produktu, którego jeszcze nikt nie chce kupić. Sposób wyznaczenia zakresu tej pierwszej, najwęższej wersji opisaliśmy osobno w artykule o MVP.
Domyślnym i tańszym rozwiązaniem jest jedna wspólna baza danych z twardym rozdzieleniem na poziomie zapytań i uprawnień - każdy klient widzi wyłącznie swoje dane, mimo że fizycznie leżą w tej samej strukturze. Pełne oddzielenie instancji, w którym każdy klient dostaje osobną kopię aplikacji i bazy, ma sens przy konkretnych wymaganiach branżowych dotyczących izolacji danych. To decyzja architektoniczna podejmowana na starcie - zmiana jej później kosztuje wielokrotnie więcej niż podjęcie właściwej decyzji od razu.
Pojedyncza płatność online jest prostym, dobrze udokumentowanym procesem. Rozliczenie cykliczne dokłada do tego obsługę odnowień, nieudanych prób pobrania płatności i decyzję, co się dzieje z dostępem klienta, którego karta przestała działać - zbyt agresywne zablokowanie dostępu po jednej nieudanej próbie traci klientów, którzy po prostu zmienili kartę. Miękka sekwencja przypomnień i ponownych prób przed ostatecznym zablokowaniem konta wymaga zaprojektowania, nie tylko podłączenia bramki płatniczej.
06Plan
Pierwszy krok jest najważniejszy i najczęściej pomijany pod presją, żeby od razu budować docelowy produkt.
01
Najwęższa wersja produktu, bez wielodostępności i rozliczeń, pokazana wąsko określonej grupie pierwszych użytkowników. Dopiero potwierdzenie, że chcą płacić, uzasadnia kolejne kroki.
Potwierdzone założenie biznesowe na podstawie MVP
02
Zdecydujcie, czy wspólna baza z rozdzieleniem danych wystarczy, czy Wasza branża wymaga pełnego oddzielenia instancji - ta decyzja jest droga do zmiany później.
Wybrany model wielodostępności z uzasadnieniem
03
Ile poziomów dostępu, co różni jeden plan od drugiego i jaki limit ma sens jako granica między nimi - najlepiej na podstawie tego, czego faktycznie potrzebowali użytkownicy MVP.
Zdefiniowane plany cenowe z konkretnymi limitami
04
Razem z obsługą nieudanych płatności, okresu próbnego i zmiany planu w trakcie subskrypcji - nie tylko sam mechanizm pobierania pieniędzy co miesiąc.
Działające rozliczenia cykliczne z obsługą przypadków brzegowych
05
Podgląd kont klientów, podstawowe metryki i narzędzia wsparcia - zanim, nie po pierwszym zgłoszeniu, na które nie macie jak odpowiedzieć bez zaglądania do bazy danych.
Panel administracyjny z podglądem kont i podstawowymi metrykami
06
Aktywni użytkownicy, przychód cykliczny, rezygnacje - te liczby, nie wrażenia, powinny decydować o tym, co budować dalej.
Zestawienie kluczowych metryk z pierwszych tygodni działania
07Ostrzeżenia
Cztery wzorce powtarzające się w projektach SaaS niezależnie od branży. Każdy z nich wygląda na profesjonalne podejście od pierwszego dnia i każdy kosztuje więcej, niż daje na tym etapie.
Pełna infrastruktura pod tysiące klientów, zbudowana zanim pierwszy klient zapłacił, to inwestycja w skalowanie problemu, który jeszcze nie został potwierdzony. Koszt tej infrastruktury nie zależy od tego, czy ktokolwiek jej użyje.
Oszczędność na czasie wdrożenia rozdzielenia danych na starcie kończy się ryzykiem, że jeden klient zobaczy dane drugiego - to nie jest błąd, który da się naprawić przeprosinami, tylko incydent bezpieczeństwa niszczący zaufanie do produktu.
Karta wygasa, bank odrzuca transakcję, limit zostaje przekroczony - to normalna część rozliczeń cyklicznych, nie wyjątek. Natychmiastowe zablokowanie dostępu po jednej nieudanej próbie traci klientów, którzy po prostu nie zdążyli zaktualizować danych karty.
Bez podglądu kont klientów zespół wsparcia odpowiada na zgłoszenia na ślepo albo prosi programistę o sprawdzenie czegoś w bazie danych. Panel administracyjny zbudowany po fakcie, pod presją pierwszych realnych zgłoszeń, kosztuje więcej niż ten sam panel zaplanowany od początku.
08Jeśli chcecie to zlecić
09Pytania
Produkt udostępniany w modelu abonamentowym, w którym wielu klientów korzysta z jednej wspólnej instancji aplikacji przy zachowaniu pełnego oddzielenia swoich danych, z planami, limitami i rozliczeniami odnawiającymi się automatycznie.
Aplikacja webowa jest zwykle budowana na użytek jednej firmy i jej zespołu. SaaS obsługuje wielu klientów na jednej instancji, wymaga twardego oddzielenia ich danych oraz całej warstwy operacyjnej - planów, limitów, rozliczeń cyklicznych i panelu administracyjnego do zarządzania kontami klientów, nie tylko własnymi danymi.
Pierwsza wersja komercyjna zajmuje zwykle trzy do sześciu miesięcy. Cenę w tym czasie kształtuje przede wszystkim model wielodostępności, liczba planów i limitów oraz wymagania bezpieczeństwa - to zwykle wyższy budżet niż przy zwykłej aplikacji webowej, właśnie ze względu na warstwę operacyjną wokół samego produktu.
Od MVP dla jednego, wąsko określonego odbiorcy, bez wielodostępności i rozliczeń. Warstwa operacyjna ma sens dopiero wtedy, gdy wiadomo, że produkt rozwiązuje realny problem - odwrotna kolejność jest najczęstszym sposobem na przepalenie budżetu w projektach SaaS.
Domyślnie stosuje się jedną bazę danych z twardym rozdzieleniem na poziomie zapytań i uprawnień - każdy klient widzi wyłącznie swoje dane. Przy wymaganiach branżowych możliwe jest pełne oddzielenie instancji dla każdego klienta - to decyzja architektoniczna podejmowana na starcie, bo zmiana jej później kosztuje wielokrotnie więcej.
Tak, i to zalecana droga - pierwsza wersja może obsługiwać jednego lub kilku pierwszych klientów bez pełnej wielodostępności czy zautomatyzowanych rozliczeń, z częścią procesów obsługiwanych ręcznie. Pełny model SaaS dobudowuje się dopiero po potwierdzeniu, że produkt się broni.
10Czytaj dalej
Opowiedzcie o pomyśle w kilku zdaniach. Pomożemy ustalić, co wchodzi do pierwszej wersji, a co można bezpiecznie odłożyć do etapu, w którym produkt ma już płacących klientów.